Economic and Social Development of India – 50+ ముఖ్యమైన ప్రశ్నలు మరియు సమాధానాలు

Economic and Social Development of India topicను తెలుగు + Englishలో government competitive examinations కోసం సులభంగా అర్థం చేసుకునే విధంగా ఈ study materialలో వివరించాము.

ఈ postలో Economic Growth, Economic Development, Poverty, Multidimensional Poverty, Inequality, Social Security, Financial Inclusion, Human Development, Employment, Demographic Dividend, Rural Development, Food Security, Inclusive Growth, Sustainable Development మరియు SDGs వంటి ముఖ్యమైన అంశాలను questions and answers రూపంలో అందించాము.

ఈ content HMWSSB, TGPSC, APPSC, SSC, UPSC మరియు ఇతర Government Exams preparationకు ఉపయోగపడుతుంది.

Related Study Material:
Telangana State Formation & Movement – Top 25 MCQs

Exam Note: ఈ articleలో conceptsతో పాటు కొన్ని 2026-related facts కూడా ఉన్నాయి. Current figures మారే అవకాశం ఉన్నందున, సంఖ్యలతో పాటు వాటికి సంబంధించిన year/dateని కూడా గుర్తుంచుకోండి.

Economic Growth and Economic Development

1. Economic Development అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
దేశంలో ప్రజల Income, Standard of Living, Education, Health, Employment మరియు ఇతర సామాజిక పరిస్థితుల్లో దీర్ఘకాలికంగా మెరుగుదల రావడాన్ని Economic Development (ఆర్థిక అభివృద్ధి) అంటారు.

Economic Development అనేది కేవలం ఆదాయం పెరగడమే కాకుండా ప్రజల మొత్తం సంక్షేమం మరియు అవకాశాల మెరుగుదలను కూడా సూచిస్తుంది.

2. Economic Growth అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ఒక దేశంలో నిర్దిష్ట కాలంలో వస్తువులు మరియు సేవల ఉత్పత్తి పెరగడాన్ని Economic Growth (ఆర్థిక వృద్ధి) అంటారు.

సాధారణంగా దేశ ఆర్థిక వృద్ధిని GDP వంటి indicators ద్వారా అంచనా వేస్తారు.

3. Economic Growth మరియు Economic Development మధ్య తేడా ఏమిటి?

జవాబు:

Economic Growth ప్రధానంగా దేశంలో output మరియు income పెరుగుదలను సూచిస్తుంది.

Economic Development మాత్రం విస్తృతమైన భావన. ఇందులో incomeతో పాటు education, health, employment, living standards మరియు human well-beingలో మెరుగుదల కూడా ఉంటుంది.

Exam Point:
Growth = Increase in economic output
Development = Broader improvement in people’s well-being

4. Inclusive Growth అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ఆర్థిక వృద్ధి వల్ల ఏర్పడే అవకాశాలు మరియు ప్రయోజనాలు సమాజంలోని విస్తృత వర్గాలకు చేరే విధానాన్ని Inclusive Growth (సమగ్ర వృద్ధి) అంటారు.

ఇందులో పేదలు, మహిళలు, గ్రామీణ ప్రజలు మరియు వెనుకబడిన వర్గాలకు కూడా అభివృద్ధి అవకాశాలు అందడం ముఖ్యమైన అంశం.

5. Inclusive Growth ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

జవాబు:
ఆర్థిక వృద్ధి ప్రయోజనాలు కొద్దిమంది వర్గాలకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా విస్తృత ప్రజలకు చేరడానికి Inclusive Growth అవసరం.

ఇది Poverty Reduction, Employment, Financial Inclusion మరియు Social Developmentకు సహాయపడుతుంది.

Poverty and Inequality

6. Poverty అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ప్రాథమిక అవసరాలైన food, clothing, housing, health and education వంటి అవసరాలను తగిన స్థాయిలో తీర్చడానికి అవసరమైన వనరులు లేకపోవడాన్ని Poverty (పేదరికం) అంటారు.

7. Absolute Poverty అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
కనీస జీవన అవసరాలను తీర్చడానికి అవసరమైన వనరులు లేదా వినియోగ స్థాయిని కూడా సాధించలేని పరిస్థితిని Absolute Poverty అంటారు.

8. Relative Poverty అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
సమాజంలోని ఇతర వ్యక్తులు లేదా కుటుంబాలతో పోల్చినప్పుడు తక్కువ ఆదాయం లేదా తక్కువ జీవన ప్రమాణం కలిగి ఉండే పరిస్థితిని Relative Poverty అంటారు.

9. Multidimensional Poverty అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
పేదరికాన్ని కేవలం income ఆధారంగా కాకుండా Health, Education మరియు Living Standards వంటి అనేక dimensions ఆధారంగా అంచనా వేయడాన్ని Multidimensional Poverty అంటారు.

10. Multidimensional Poverty Index (MPI) అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న అనేక రకాల deprivationsను ఒకేసారి అంచనా వేసే సూచికను Multidimensional Poverty Index (MPI) అంటారు.

Exam preparationలో ప్రధానంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన dimensions:

• Health
• Education
• Living Standards

Exam Point: India యొక్క National MPIలో 12 indicators ఉపయోగించబడతాయి. NITI Aayog యొక్క National MPI 2023 report ఈ indicators ఆధారంగా రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మరియు జిల్లాల స్థాయిలో multidimensional povertyను విశ్లేషించింది.

11. Indiaలో Multidimensional Povertyను అంచనా వేయడంలో NITI Aayog పాత్ర ఏమిటి?

జవాబు:
NITI Aayog భారతదేశంలో National Multidimensional Povertyకు సంబంధించిన estimates మరియు reportsను ప్రచురిస్తుంది.

NITI Aayog ప్రకారం multidimensional poverty 2015–16లో 24.8% నుంచి 2019–21లో 14.96%కి తగ్గింది. 2022–23కు **11.28%**గా further decline అంచనా వేయబడింది. 2022–23 figure ఒక estimate/projected figureగా చూడాలి.

12. Inequality అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
సమాజంలోని వ్యక్తులు లేదా కుటుంబాల మధ్య income, wealth, opportunities మరియు resources పంపిణీలో తేడాలు ఉండడాన్ని Inequality (అసమానత) అంటారు.

13. Income Inequality అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
వ్యక్తులు లేదా కుటుంబాల మధ్య income సమానంగా పంపిణీ కాకపోవడాన్ని Income Inequality అంటారు.

14. Gini Coefficient అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
Income లేదా wealth distributionలో ఉన్న inequalityని కొలవడానికి ఉపయోగించే ఒక statistical measureను Gini Coefficient అంటారు.

సాధారణంగా:

• 0 = Perfect Equality
• 1 = Maximum Inequality

అని సూచిస్తారు.

15. Gini Coefficient 0 అయితే ఏమిటి?

జవాబు:
ఆదాయం లేదా సంపద పంపిణీ పూర్తిగా సమానంగా ఉందని సూచిస్తుంది.

16. Poverty మరియు Inequality ఒకటేనా?

జవాబు:
కాదు.

Poverty అంటే కనీస అవసరాలను తీర్చడానికి తగిన వనరులు లేకపోవడం.

Inequality అంటే ఆదాయం, సంపద లేదా అవకాశాల పంపిణీలో వ్యక్తులు లేదా వర్గాల మధ్య తేడాలు ఉండటం.

కాబట్టి Poverty మరియు Inequality రెండు వేర్వేరు economic concepts.

Social Security and Financial Inclusion

17. Social Security అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం, disability, unemployment మరియు ఇతర సామాజిక లేదా ఆర్థిక ప్రమాదాల సమయంలో ప్రజలకు రక్షణ కల్పించే వ్యవస్థలను Social Security (సామాజిక భద్రత) అంటారు.

18. Social Protection అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
పేదరికం, ఆర్థిక ప్రమాదాలు మరియు సామాజిక ప్రమాదాల ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం లేదా ఇతర సంస్థలు అందించే social assistance, social insurance మరియు ఇతర support systemsను విస్తృతంగా Social Protection అంటారు.

Exam Point:
Social Protection అనేది Social Security కంటే విస్తృతమైన భావనగా ఉపయోగించబడుతుంది.

19. Article 39(b) దేనికి సంబంధించినది?

జవాబు:
Article 39(b) ప్రకారం community material resources యొక్క ownership and control సమాజం యొక్క common goodకు ఉపయోగపడే విధంగా పంపిణీ చేయాలని రాష్ట్ర విధానం ఉండాలి.

Exam Point:
Article 39(b) → Distribution of material resources for the common good

20. Article 39(c) దేనికి సంబంధించినది?

జవాబు:
Article 39(c) ప్రకారం economic system పనిచేసే విధానం వల్ల wealth and means of production కొద్దిమంది చేతుల్లో అధికంగా కేంద్రీకృతం కాకుండా చూడాలని రాష్ట్ర విధానం ఉండాలి.

Exam Point:
Article 39(c) → Prevention of concentration of wealth and means of production

21. Article 41 దేనికి సంబంధించినది?

జవాబు:
Article 41 ప్రకారం రాష్ట్రం తన economic capacity and development పరిమితుల్లో:

• Right to Work
• Right to Education
• Public Assistance

వంటి అంశాల కోసం effective provision చేయాలి.

Unemployment, old age, sickness మరియు disablement వంటి పరిస్థితుల్లో public assistance గురించి కూడా Article 41 పేర్కొంటుంది.

Exam Point: Article 41 → Right to Work, Education and Public Assistance

Article 39(b), 39(c), 41 అన్నీ **Directive Principles of State Policy (DPSP)**లో భాగం.

22. Financial Inclusion అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు Banking, Savings, Credit, Insurance, Pension మరియు Payment Services వంటి financial services అందుబాటులోకి తీసుకురావడాన్ని Financial Inclusion (ఆర్థిక సమ్మిళితం) అంటారు.

23. Financial Inclusion ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

జవాబు:
Financial Inclusion ద్వారా ప్రజలు:

• Bank accounts ఉపయోగించగలరు
• Savings చేయగలరు
• Formal credit పొందగలరు
• Insurance services పొందగలరు
• Government benefitsను formal financial channels ద్వారా పొందగలరు

ఇది inclusive economic developmentకు సహాయపడుతుంది.

24. Pradhan Mantri Jan-Dhan Yojana (PMJDY) అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
Pradhan Mantri Jan-Dhan Yojana (PMJDY) భారతదేశంలో financial inclusionను విస్తరించడానికి ప్రారంభించిన ముఖ్యమైన కార్యక్రమం.

ఇది ప్రజలను formal banking systemతో అనుసంధానించడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది.

25. PMJDY ఎప్పుడు ప్రారంభించబడింది?

జవాబు:
28 August 2014న Pradhan Mantri Jan-Dhan Yojana ప్రారంభించబడింది.

26. 2026లో PMJDYకి సంబంధించిన ముఖ్యమైన Exam Fact ఏమిటి?

జవాబు:
Official PMJDY progress report ప్రకారం 9 September 2026 నాటికి మొత్తం PMJDY beneficiaries 59.26 croreగా ఉన్నాయి.

ఇందులో rural/semi-urban branches, urban/metro branches మరియు మహిళా beneficiaries వంటి వివరాలు కూడా అధికారిక dashboardలో ఇవ్వబడ్డాయి.

Exam Tip:
ఇలాంటి numerical data మారవచ్చు. కాబట్టి 59.26 crore – as on 09/09/2026 అని dateతో కలిసి గుర్తుంచుకోవాలి.

Human Development and Human Capital

27. Human Development అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ప్రజల capabilitiesను పెంచి, వారు ఆరోగ్యకరమైన, విద్యావంతమైన మరియు గౌరవప్రదమైన జీవితాన్ని గడపడానికి అవకాశాలు కల్పించడాన్ని Human Development అంటారు.

28. Human Development Reportను ఎవరు ప్రచురిస్తారు?

జవాబు:
United Nations Development Programme (UNDP) Human Development Reportను ప్రచురిస్తుంది.

29. Human Development Index (HDI)లో ప్రధాన dimensions ఏమిటి?

జవాబు:
HDIలో ప్రధానంగా మూడు dimensions ఉంటాయి:

1. Health – Life Expectancy
2. Education – Years of Schooling
3. Standard of Living – Income-related indicator

30. Human Capital అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ప్రజలలో ఉన్న Knowledge, Education, Skills, Health and Capabilities వంటి ఉత్పాదక లక్షణాల సమాహారాన్ని Human Capital అంటారు.

31. Education Economic Developmentకు ఎలా సహాయపడుతుంది?

జవాబు:
Education ద్వారా:

• Knowledge పెరుగుతుంది
• Skills పెరుగుతాయి
• Employment opportunities పెరుగుతాయి
• Productivity మెరుగుపడుతుంది
• Human Capital పెరుగుతుంది

అందువల్ల education economic developmentలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.

32. Health మరియు Economic Development మధ్య సంబంధం ఏమిటి?

జవాబు:
ఆరోగ్యవంతమైన ప్రజలు ఎక్కువగా మరియు సమర్థవంతంగా పనిచేయగలరు.

మంచి health వల్ల:

Health → Productivity → Employment → Income → Development

అనే విధంగా ఆర్థిక అభివృద్ధికి సహాయం లభిస్తుంది.

Employment and Demographic Dividend

33. Unemployment అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
పని చేయడానికి సిద్ధంగా ఉండి, పని చేయగల సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ తగిన పని లభించని పరిస్థితిని Unemployment (నిరుద్యోగం) అంటారు.

34. Disguised Unemployment అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ఒక పని చేయడానికి అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ మంది పనిచేస్తున్నప్పటికీ, కొంతమందిని తొలగించినా మొత్తం outputలో పెద్దగా తగ్గుదల లేకపోతే ఆ పరిస్థితిని Disguised Unemployment (ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగం) అంటారు.

ఇందులో అదనపు కార్మికుల marginal productivity చాలా తక్కువగా లేదా శూన్యానికి దగ్గరగా ఉండవచ్చు.

35. Disguised Unemployment సాధారణంగా ఏ రంగంలో కనిపిస్తుంది?

జవాబు:
భారతదేశంలో Agriculture Sectorలో Disguised Unemploymentకు ఉదాహరణలు కనిపిస్తాయి.

36. Underemployment అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ఒక వ్యక్తి తనకు ఉన్న సామర్థ్యం, నైపుణ్యం లేదా అందుబాటులో ఉన్న పని సమయానికి తగ్గట్టుగా తగిన ఉపాధిని పొందకపోవడాన్ని Underemployment (అల్ప ఉపాధి) అంటారు.

37. Demographic Dividend అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
దేశ జనాభాలో working-age population వాటా పెరిగినప్పుడు, వారికి సరైన education, skills, health మరియు employment opportunities కల్పించి ఉత్పాదకంగా ఉపయోగించగలిగితే లభించే ఆర్థిక ప్రయోజనాన్ని Demographic Dividend అంటారు.

38. Demographic Dividendను ఉపయోగించడానికి ఏ అంశాలు అవసరం?

జవాబు:

• Quality Education
• Skill Development
• Good Health
• Employment Opportunities
• Labour Force Participation
• Productive Investment

ఈ అంశాలు బలంగా ఉంటే working-age population దేశ ఆర్థిక అభివృద్ధికి పెద్ద సహకారం అందించగలదు.

Rural Development and Social Empowerment

39. Rural Development అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రజల income, employment, infrastructure, education, health మరియు living standardsను మెరుగుపరచే చర్యలను Rural Development అంటారు.

40. Self Help Group (SHG) అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
సాధారణంగా ఒకే ప్రాంతానికి చెందిన వ్యక్తులు కలిసి పొదుపు చేసి, పరస్పర ఆర్థిక సహాయం పొందుతూ, అవసరమైనప్పుడు రుణాలు పొందే చిన్న సమూహాన్ని Self Help Group (SHG) అంటారు.

41. SHGs మహిళల ఆర్థిక సాధికారతకు ఎలా సహాయపడతాయి?

జవాబు:
SHGs ద్వారా మహిళలు:

• Savings చేయగలరు
• Credit పొందగలరు
• Small businesses ప్రారంభించగలరు
• Income earning activitiesలో పాల్గొనగలరు
• Decision-makingలో భాగస్వామ్యం పెంచుకోగలరు

42. Social Empowerment అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
సమాజంలోని బలహీన లేదా వెనుకబడిన వర్గాలకు equal opportunities, rights, education, employment మరియు decision-makingలో participation కల్పించడాన్ని Social Empowerment అంటారు.

43. Women’s Economic Participation ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

జవాబు:
మహిళల economic participation పెరగడం వల్ల:

• Household income పెరగవచ్చు
• కుటుంబ ఆర్థిక భద్రత మెరుగుపడుతుంది
• Human Capital developmentకు సహాయపడుతుంది
• దేశ productive capacity పెరుగుతుంది

Food Security and Public Distribution System

44. Food Security అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ప్రజలందరికీ అన్ని సమయాల్లో తగిన పరిమాణంలో, అందుబాటులో మరియు పోషక విలువలతో కూడిన ఆహారం లభించే పరిస్థితిని Food Security (ఆహార భద్రత) అంటారు.

45. National Food Security Act, 2013 అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
National Food Security Act, 2013 (NFSA) భారతదేశంలో food and nutritional securityకి సంబంధించిన ముఖ్యమైన చట్టం.

ఇది అర్హులైన ప్రజలకు subsidised foodgrains అందించే వ్యవస్థకు legal frameworkను అందిస్తుంది.

46. Public Distribution System (PDS) అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ప్రభుత్వం ద్వారా అర్హులైన ప్రజలకు అవసరమైన foodgrainsను నియంత్రిత లేదా subsidised ధరలకు పంపిణీ చేసే వ్యవస్థను Public Distribution System (PDS) అంటారు.

Social Sector and Sustainable Development

47. Social Sector Expenditure అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
Education, Health, Social Security, Housing, Water Supply, Sanitation, Welfare వంటి సామాజిక రంగాలపై ప్రభుత్వం చేసే expenditureను Social Sector Expenditure అంటారు.

48. Sustainable Development అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
ప్రస్తుత తరాల అవసరాలను తీర్చుతూ, భవిష్యత్ తరాల అవసరాలను తీర్చగల సామర్థ్యాన్ని దెబ్బతీయకుండా అభివృద్ధి సాధించడాన్ని Sustainable Development అంటారు.

49. Sustainable Development Goals (SDGs) అంటే ఏమిటి?

జవాబు:
United Nations Member States 2015లో స్వీకరించిన 2030 Agenda for Sustainable Developmentలో 17 Sustainable Development Goals (SDGs) మరియు 169 associated targets ఉన్నాయి.

ఈ goals పేదరికం, ఆకలి, ఆరోగ్యం, విద్య, inequality, environment మరియు sustainable economic development వంటి అంశాలను కవర్ చేస్తాయి.

50. SDGs Target Year ఏమిటి?

జవాబు:
SDGs కోసం 2030ను target yearగా నిర్ణయించారు.

Exam Point:
17 Goals + 169 Targets + 2030 Agenda

51. SDG 1 దేనికి సంబంధించినది?

జవాబు:
SDG 1 – No Poverty

అంటే అన్ని రూపాల్లో పేదరికాన్ని అన్ని చోట్ల నిర్మూలించడం.

52. SDG 10 దేనికి సంబంధించినది?

జవాబు:
SDG 10 – Reduced Inequalities

అంటే దేశాల మధ్య మరియు దేశాల లోపల inequalitiesను తగ్గించడం.

53. Economic Developmentలో Infrastructure పాత్ర ఏమిటి?

జవాబు:
Roads, Railways, Electricity, Water Supply, Communication మరియు Digital Connectivity వంటి infrastructure వల్ల:

• Production
• Trade
• Employment
• Investment
• Market Access

వంటి అంశాలకు సహాయం లభిస్తుంది.

Important 2026 Exam Updates

Social Protection Coverage

Economic Survey 2025–26 ప్రకారం Social Protection Systems ద్వారా covered population 2016లో 22% నుంచి **2025లో 64.3%**కి పెరిగింది.

Exam Point:
64.3% → 2025
22% → 2016

Social Services Expenditure

Economic Survey 2025–26 ప్రకారం General Government Social Services Expenditure FY22 నుంచి FY26 (BE) మధ్య సుమారు 12% CAGRతో పెరిగింది.

అదే కాలంలో:

• Education expenditure → 11% CAGR
• Health expenditure → 8% CAGR

గా నమోదైంది.

Important: FY26 figure BE – Budget Estimates. కాబట్టి దీనిని actual final expenditureగా గుర్తుంచుకోకూడదు.

Multidimensional Poverty

NITI Aayog ప్రకారం Indiaలో multidimensional poverty:

• 2015–16 → 24.8%
• 2019–21 → 14.96%
• 2022–23 → 11.28% projected/estimated

గా చూపబడింది. 2022–23 figureను projection/estimateగా గుర్తుంచుకోవాలి.

PM Jan-Dhan Yojana

PMJDY 28 August 2014న ప్రారంభించబడింది.

Official PMJDY progress report ప్రకారం 09/09/2026 నాటికి:

Total Beneficiaries → 59.26 crore

అని నమోదైంది.

Important Constitutional Provisions for Exam

Exam Tip: Article 39(b), 39(c), 41ను ప్రత్యేకంగా గుర్తుంచుకోండి.

Related Topic:
Indian Constitution and Polity – Important Questions and Notes

Quick Revision – One-Line Facts

1. Economic Growth → Increase in economic output.
2. Economic Development → Broader improvement in people’s well-being.
3. Inclusive Growth → Growth benefits reaching wider sections.
4. Absolute Poverty → Lack of resources needed for minimum basic needs.
5. Relative Poverty → Poverty viewed in relation to others in society.
6. MPI → Measures multidimensional deprivation.
7. Gini Coefficient → Measures inequality.
8. Financial Inclusion → Access to formal financial services.
9. PMJDY → Major financial inclusion programme.
10. HDI → Measures key dimensions of human development.
11. UNDP → Publishes Human Development Report.
12. Disguised Unemployment → More workers than required for the existing level of output.
13. Demographic Dividend → Potential economic benefit from a favourable age structure.
14. SHG → Self Help Group.
15. NFSA → National Food Security Act, 2013.
16. PDS → Public Distribution System.
17. SDG 1 → No Poverty.
18. SDG 10 → Reduced Inequalities.
19. SDGs → 17 Goals.
20. SDG Targets → 169.
21. SDG Target Year → 2030.
22. Article 39(b) → Material resources for common good.
23. Article 39(c) → Prevent concentration of wealth.
24. Article 41 → Right to Work, Education and Public Assistance.

Important Differences for Competitive Exams

Frequently Asked Questions

Economic Development అంటే ఏమిటి?

Economic Development అంటే incomeతో పాటు education, health, employment, living standards మరియు overall well-beingలో దీర్ఘకాలిక మెరుగుదల.

Inclusive Growth అంటే ఏమిటి?

ఆర్థిక వృద్ధి వల్ల ఏర్పడే అవకాశాలు మరియు ప్రయోజనాలు సమాజంలోని విస్తృత వర్గాలకు చేరే విధానాన్ని Inclusive Growth అంటారు.

Multidimensional Poverty అంటే ఏమిటి?

Incomeతో పాటు health, education మరియు living standards వంటి అనేక dimensionsలో deprivationను పరిగణనలోకి తీసుకునే poverty concept.

Financial Inclusion అంటే ఏమిటి?

సమాజంలోని విస్తృత వర్గాలకు banking, savings, credit, insurance మరియు payment services వంటి financial services అందుబాటులోకి తీసుకురావడం.

Demographic Dividend అంటే ఏమిటి?

Working-age populationకు సరైన education, skills, health మరియు employment opportunities కల్పించి వారిని productive workforceగా ఉపయోగించగలిగితే లభించే potential economic benefit.

Article 39(b) దేనికి సంబంధించినది?

Material resourcesను common good కోసం పంపిణీ చేయడం.

Article 39(c) దేనికి సంబంధించినది?

Wealth and means of production concentrationను నిరోధించడం.

Article 41 దేనికి సంబంధించినది?

Right to Work, Education and Public Assistance.

SDG 1 దేనికి సంబంధించినది?

No Poverty.

SDG 10 దేనికి సంబంధించినది?

Reduced Inequalities.

Final Exam Note

ఈ topicను prepare చేసేటప్పుడు కేవలం answersను memorise చేయకుండా concept + English terminology + important constitutional provisions + indicators + government programmesను కలిపి చదవడం మంచిది.

ముఖ్యంగా ఈ termsను తప్పకుండా గుర్తుంచుకోండి:

Economic Growth, Economic Development, Inclusive Growth, Poverty, Multidimensional Poverty, Gini Coefficient, Inequality, Social Security, Social Protection, Financial Inclusion, Human Development, HDI, Unemployment, Disguised Unemployment, Demographic Dividend, SHGs, Food Security, PDS, Sustainable Development and SDGs.

Important: Current numerical data మారవచ్చు. కాబట్టి 2026 figures చదివేటప్పుడు year/date మరియు whether the figure is actual, estimate, projection or Budget Estimate (BE) అనే విషయాలను కూడా గుర్తుంచుకోండి.

Related Current Affairs:
“ఈ topics‌కు సంబంధించిన తాజా Regional, National and International Current Affairs కోసం మా Current Affairs Q&A section చూడండి.”