క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దంలో ప్రాచీన భారతదేశంలో జైనమతం, బౌద్ధమతం విశేష ప్రాధాన్యతను పొందాయి. అప్పటి సమాజంలో యజ్ఞయాగాలు, ఆచారాలు, సామాజిక అసమానతలపై చర్చలు పెరుగుతున్న సమయంలో ఈ మతాలు అహింస, నైతిక జీవనం, ఆత్మనిగ్రహం, దుఃఖ విముక్తి వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చాయి.
TGPSC Group 2, ఇతర పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే అభ్యర్థులు మహావీరుడు, గౌతమ బుద్ధుడు, వారి బోధనలు, త్రిరత్నాలు, నాలుగు ఆర్య సత్యాలు, బౌద్ధ సంఘాలు మరియు చారిత్రక అంశాలపై అవగాహన కలిగి ఉండాలి.
జైనమతం – ముఖ్యమైన ప్రశ్నలు మరియు సమాధానాలు
ప్రశ్న 1: జైనమతంలో మొత్తం ఎంతమంది తీర్థంకరులు ఉన్నారు?
సమాధానం: జైన సంప్రదాయం ప్రకారం మొత్తం 24 మంది తీర్థంకరులు ఉన్నారు.
ప్రశ్న 2: జైనమతంలోని మొదటి తీర్థంకరుడు ఎవరు?
సమాధానం: ఋషభనాథుడు లేదా ఆదినాథుడు మొదటి తీర్థంకరుడు.
ప్రశ్న 3: జైనమతంలోని 23వ తీర్థంకరుడు ఎవరు?
సమాధానం: పార్శ్వనాథుడు 23వ తీర్థంకరుడు.
ప్రశ్న 4: జైనమతంలోని 24వ తీర్థంకరుడు ఎవరు?
సమాధానం: వర్ధమాన మహావీరుడు 24వ తీర్థంకరుడు.
ప్రశ్న 5: మహావీరుని బాల్యనామం ఏమిటి?
సమాధానం: వర్ధమానుడు.
ప్రశ్న 6: మహావీరుడు ఎక్కడ జన్మించాడు?
సమాధానం: వైశాలి సమీపంలోని కుండగ్రామంలో జన్మించాడని జైన సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఇది ప్రస్తుత బీహార్ ప్రాంతంలో ఉంది.
ప్రశ్న 7: మహావీరుని తల్లిదండ్రులు ఎవరు?
సమాధానం: ఆయన తండ్రి సిద్ధార్థుడు, తల్లి త్రిశల.
ప్రశ్న 8: మహావీరుడు గృహత్యాగం చేసినప్పుడు ఆయన వయస్సు ఎంత?
సమాధానం: జైన సంప్రదాయం ప్రకారం ఆయన 30 సంవత్సరాల వయస్సులో గృహత్యాగం చేశాడు.
ప్రశ్న 9: మహావీరుడు ఎన్ని సంవత్సరాల తపస్సు తర్వాత కేవలజ్ఞానం పొందాడు?
సమాధానం: సాంప్రదాయిక జైన జీవితచరిత్ర ప్రకారం సుమారు 12 సంవత్సరాల కఠోర తపస్సు తర్వాత కేవలజ్ఞానం పొందాడు.
ప్రశ్న 10: కేవలజ్ఞానం అంటే ఏమిటి?
సమాధానం: జైనమతంలో కేవలజ్ఞానం అంటే సంపూర్ణమైన జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది.
ప్రశ్న 11: మహావీరుడు తన మొదటి ఉపదేశాన్ని ఎక్కడ ఇచ్చాడు?
సమాధానం: మహావీరుని ఉపదేశాలు వివిధ ప్రాంతాలతో అనుసంధానించబడ్డాయి. బుద్ధుని మొదటి ఉపదేశమైన సారనాథ్ సంఘటనతో దీనిని గందరగోళం చేయకూడదు.
ప్రశ్న 12: మహావీరుడు ఏ భాషలో బోధనలు చేశాడు?
సమాధానం: మహావీరుని బోధనలు అర్ధమాగధి వంటి ప్రాకృత భాషా సంప్రదాయాలతో అనుసంధానించబడతాయి.
ప్రశ్న 13: జైనమతంలోని ప్రధాన ఐదు మహావ్రతాలు ఏమిటి?
సమాధానం: అహింస, సత్యం, అస్తేయం, బ్రహ్మచర్యం, అపరిగ్రహం.
ప్రశ్న 14: అహింస అంటే ఏమిటి?
సమాధానం: ఏ జీవికీ హాని కలిగించకుండా ఉండటం అహింస.
ప్రశ్న 15: అస్తేయం అంటే ఏమిటి?
సమాధానం: ఇతరులకు చెందిన వస్తువులను వారు ఇవ్వకుండా తీసుకోకపోవడం అస్తేయం.
ప్రశ్న 16: అపరిగ్రహం అంటే ఏమిటి?
సమాధానం: అవసరానికి మించి ఆస్తులు, వస్తువులపై మమకారం పెంచుకోకుండా ఉండటం అపరిగ్రహం.
ప్రశ్న 17: జైనమతంలోని త్రిరత్నాలు ఏమిటి?
సమాధానం: సమ్యక్ దర్శనం, సమ్యక్ జ్ఞానం, సమ్యక్ చరిత్ర.
ప్రశ్న 18: జైనమతంలోని దిగంబర, శ్వేతాంబర శాఖలు దేనికి సంబంధించినవి?
సమాధానం: ఇవి జైనమతంలోని రెండు ప్రధాన సంప్రదాయాలు. సన్యాసుల వస్త్రధారణ, ఆచారాలు, గ్రంథ సంప్రదాయాల్లో తేడాలు ఉన్నాయి.
ప్రశ్న 19: జైనమతం ప్రకారం మోక్షం అంటే ఏమిటి?
సమాధానం: కర్మబంధాల నుంచి పూర్తిగా విముక్తి పొంది ఆత్మ తన స్వచ్ఛమైన స్థితిని పొందడమే మోక్షం.
ప్రశ్న 20: మహావీరుడు ఎక్కడ నిర్వాణం పొందాడు?
సమాధానం: జైన సంప్రదాయం ప్రకారం మహావీరుడు ప్రస్తుత బీహార్‌లోని పావాపురిలో నిర్వాణం పొందాడు.
ప్రశ్న 21: జైనమతంలో తీర్థంకరుడు అంటే ఎవరు?
సమాధానం: ఆధ్యాత్మిక విముక్తి మార్గాన్ని చూపి ఇతరులకు కూడా ఆ మార్గాన్ని బోధించే మహనీయుడిని తీర్థంకరుడు అంటారు.
ప్రశ్న 22: జైనమతం ఏ వేద సంప్రదాయాల విషయంలో భిన్నమైన దృక్పథాన్ని కలిగి ఉంది?
సమాధానం: వేదాల ప్రామాణికతను జైనమతం పరమాధికారంగా అంగీకరించదు. యజ్ఞాల్లో జంతుబలులు ఇవ్వడాన్ని కూడా వ్యతిరేకించింది.
ప్రశ్న 23: జైనమత వ్యాప్తికి సహకరించిన ప్రసిద్ధ మౌర్య చక్రవర్తి ఎవరు?
సమాధానం: చంద్రగుప్త మౌర్యుడు తన జీవితపు చివరి దశలో జైన సంప్రదాయంతో అనుసంధానించబడ్డాడు.
ప్రశ్న 24: జైనమతానికి సంబంధించిన ప్రసిద్ధ తీర్థక్షేత్రం శ్రవణబెళగొళ ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?
సమాధానం: కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఉంది.
ప్రశ్న 25: జైనమతం ప్రధానంగా ఏ నైతిక విలువలను బోధిస్తుంది?
సమాధానం: అహింస, సత్యం, ఆత్మనిగ్రహం, అపరిగ్రహం, జీవుల పట్ల గౌరవం వంటి విలువలను బోధిస్తుంది.
ప్రశ్న 26: బౌద్ధమత స్థాపకుడు ఎవరు?
సమాధానం: గౌతమ బుద్ధుడు.
ప్రశ్న 27: గౌతమ బుద్ధుని బాల్యనామం ఏమిటి?
సమాధానం: సిద్ధార్థుడు.
ప్రశ్న 28: గౌతమ బుద్ధుడు ఎక్కడ జన్మించాడు?
సమాధానం: లుంబినిలో జన్మించాడు. ఈ ప్రదేశం ప్రస్తుతం నేపాల్‌లో ఉంది.
ప్రశ్న 29: గౌతమ బుద్ధుని తల్లిదండ్రులు ఎవరు?
సమాధానం: ఆయన తండ్రి శుద్ధోదనుడు, తల్లి మాయాదేవి.
ప్రశ్న 30: బుద్ధుని భార్య పేరు ఏమిటి?
సమాధానం: యశోధర.
ప్రశ్న 31: సిద్ధార్థుడు గృహత్యాగం చేసినప్పుడు ఆయన వయస్సు ఎంత?
సమాధానం: బౌద్ధ సంప్రదాయం ప్రకారం 29 సంవత్సరాల వయస్సులో గృహత్యాగం చేశాడు. ఈ సంఘటనను మహాభినిష్క్రమణం అంటారు.
ప్రశ్న 32: బుద్ధుడు జ్ఞానోదయం ఎక్కడ పొందాడు?
సమాధానం: బీహార్‌లోని బోధ్ గయలో బోధి వృక్షం కింద జ్ఞానోదయం పొందాడు.
ప్రశ్న 33: గౌతమ బుద్ధుడు జ్ఞానోదయం పొందినప్పుడు ఆయన వయస్సు ఎంత?
సమాధానం: సాంప్రదాయిక బౌద్ధ జీవితచరిత్ర ప్రకారం 35 సంవత్సరాల వయస్సులో జ్ఞానోదయం పొందాడు.
ప్రశ్న 34: బుద్ధుడు తన మొదటి ఉపదేశాన్ని ఎక్కడ ఇచ్చాడు?
సమాధానం: ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని సారనాథ్‌లో తన మొదటి ఉపదేశాన్ని ఇచ్చాడు. ఈ సంఘటనను ధర్మచక్రప్రవర్తనం అంటారు.
ప్రశ్న 35: బుద్ధుడు తన మొదటి ఉపదేశాన్ని ఎవరికి ఇచ్చాడు?
సమాధానం: తనతో గతంలో తపస్సు చేసిన ఐదుగురు సన్యాసులకు మొదటి ఉపదేశాన్ని ఇచ్చాడు.
ప్రశ్న 36: బౌద్ధమతంలోని నాలుగు ఆర్య సత్యాలు ఏమిటి?
సమాధానం:
- దుఃఖం ఉంది.
- దుఃఖానికి కారణం ఉంది.
- దుఃఖాన్ని నివారించడం సాధ్యం.
- దుఃఖ నివారణకు మార్గం ఉంది.
ప్రశ్న 37: బౌద్ధమతంలోని అష్టాంగ మార్గం అంటే ఏమిటి?
సమాధానం: సమ్యక్ దృష్టి, సమ్యక్ సంకల్పం, సమ్యక్ వాక్కు, సమ్యక్ కర్మ, సమ్యక్ ఆజీవికం, సమ్యక్ వ్యాయామం, సమ్యక్ స్మృతి, సమ్యక్ సమాధి అనే ఎనిమిది అంశాల మార్గం.
ప్రశ్న 38: బౌద్ధమతంలోని మధ్యమ మార్గం అంటే ఏమిటి?
సమాధానం: అతిగా ఇంద్రియ సుఖాలకు లోనుకావడం, అతిగా శరీరాన్ని కష్టపెట్టే తపస్సు చేయడం అనే రెండు అంచులను విడిచిపెట్టి సమతుల్యమైన మార్గాన్ని అనుసరించడం మధ్యమ మార్గం.
ప్రశ్న 39: బుద్ధుడు ఏ భాషలో బోధనలు చేశాడు?
సమాధానం: బుద్ధుని బోధనలు మాగధి వంటి ప్రాకృత భాషా సంప్రదాయాలతో అనుసంధానించబడతాయి.
ప్రశ్న 40: బౌద్ధమతంలోని త్రిరత్నాలు ఏమిటి?
సమాధానం: బుద్ధుడు, ధర్మం, సంఘం.
ప్రశ్న 41: బౌద్ధమతంలోని త్రిపిటకాలు ఏమిటి?
సమాధానం: వినయ పిటకం, సుత్త పిటకం, అభిధమ్మ పిటకం.
ప్రశ్న 42: బౌద్ధమతంలోని మొదటి బౌద్ధ సంగీతి ఎక్కడ జరిగింది?
సమాధానం: సంప్రదాయం ప్రకారం బుద్ధుని పరినిర్వాణం తర్వాత రాజగృహంలో మొదటి బౌద్ధ సంగీతి జరిగింది.
ప్రశ్న 43: రెండవ బౌద్ధ సంగీతి ఎక్కడ జరిగింది?
సమాధానం: వైశాలిలో జరిగింది.
ప్రశ్న 44: మూడవ బౌద్ధ సంగీతి ఏ చక్రవర్తి కాలంలో జరిగింది?
సమాధానం: మౌర్య చక్రవర్తి అశోకుని కాలంలో పాటలీపుత్రంలో మూడవ బౌద్ధ సంగీతి జరిగినట్లు థెరవాద బౌద్ధ సంప్రదాయం చెబుతుంది.
ప్రశ్న 45: నాలుగవ బౌద్ధ సంగీతి ఎవరితో సంబంధం కలిగి ఉంది?
సమాధానం: కుషాణ చక్రవర్తి కనిష్కునితో నాలుగవ బౌద్ధ సంగీతి అనుసంధానించబడుతుంది. ఉత్తర బౌద్ధ సంప్రదాయాల్లో ఇది కాశ్మీర్ ప్రాంతంలో జరిగినట్లు పేర్కొంటారు.
ప్రశ్న 46: బౌద్ధమత వ్యాప్తికి విశేషంగా కృషి చేసిన మౌర్య చక్రవర్తి ఎవరు?
సమాధానం: అశోకుడు. కళింగ యుద్ధం తర్వాత బౌద్ధమతం, ధర్మప్రచారం పట్ల ఆయన ప్రత్యేక ఆసక్తి చూపాడు.
ప్రశ్న 47: అశోకుడు బౌద్ధమత ప్రచారానికి ఎవరిని శ్రీలంకకు పంపినట్లు సంప్రదాయం చెబుతుంది?
సమాధానం: తన కుమారుడు మహేంద్రుడు (మహింద), కుమార్తె సంఘమిత్రను శ్రీలంక బౌద్ధ సంప్రదాయంతో అనుసంధానిస్తారు.
ప్రశ్న 48: బుద్ధుడు ఎక్కడ పరినిర్వాణం పొందాడు?
సమాధానం: ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని కుశీనగరంలో పరినిర్వాణం పొందాడు.
ప్రశ్న 49: బౌద్ధమతంలోని రెండు ప్రధాన చారిత్రక శాఖలు ఏమిటి?
సమాధానం: మహాయానం, హీనయానం అనే పేర్లు చారిత్రకంగా ఉపయోగించబడ్డాయి. ఆధునిక సందర్భంలో నిర్దిష్ట సంప్రదాయాన్ని బట్టి థెరవాదం వంటి పేరును ఉపయోగించడం మంచిది.
ప్రశ్న 50: జైనమతం మరియు బౌద్ధమతం భారతీయ సమాజానికి చేసిన ముఖ్యమైన సేవ ఏమిటి?
సమాధానం: అహింస, నైతిక ప్రవర్తన, ఆత్మనిగ్రహం, కరుణ, దానధర్మం వంటి విలువలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చాయి. విద్య, కళలు, శిల్పకళ, సాహిత్యం, మఠాల అభివృద్ధి, ఆసియా దేశాలతో సాంస్కృతిక సంబంధాల పెరుగుదలకు కూడా బౌద్ధ సంప్రదాయం ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది.
గమనిక: పై ఫార్మాట్‌లో ప్రశ్నలు బోల్డ్ టెక్స్ట్‌గా ఉంటాయి; H3 headings కావు. మొత్తం ఆర్టికల్‌లో H2 headings మాత్రమే అవసరమైన విభాగాల కోసం ఉంచవచ్చు.
పరీక్షకు ముఖ్యమైన పునశ్చరణ
- జైనమతం – 24 తీర్థంకరులు; 23వ తీర్థంకరుడు పార్శ్వనాథుడు; 24వ తీర్థంకరుడు మహావీరుడు.
- జైనమత త్రిరత్నాలు – సమ్యక్ దర్శనం, సమ్యక్ జ్ఞానం, సమ్యక్ చరిత్ర.
- బౌద్ధమత స్థాపకుడు – గౌతమ బుద్ధుడు.
- బుద్ధుని జన్మస్థలం – లుంబిని.
- జ్ఞానోదయం – బోధ్ గయ.
- మొదటి ఉపదేశం – సారనాథ్.
- పరినిర్వాణం – కుశీనగరం.
- బౌద్ధమత నాలుగు ఆర్య సత్యాలు, అష్టాంగ మార్గం – అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలు.
- మూడవ బౌద్ధ సంగీతి – అశోకుని కాలం, పాటలీపుత్రం అని సాధారణంగా గుర్తుంచుకోవాలి.
ముగింపు
జైనమతం, బౌద్ధమతం ప్రాచీన భారతదేశ చరిత్రలో ముఖ్యమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. మహావీరుడు, గౌతమ బుద్ధుడు, వారి బోధనలు, ముఖ్యమైన ప్రదేశాలు, బౌద్ధ సంగీతి వివరాలను తరచుగా పునశ్చరణ చేయడం TGPSC Group 2 పరీక్షకు ఉపయోగపడుతుంది.
ఇలాంటి మరిన్ని చరిత్ర, జనరల్ నాలెడ్జ్ ప్రశ్నలు మరియు సమాధానాల కోసం groups.telugulibrary.in వెబ్‌సైట్‌ను సందర్శించండి.
భారతదేశానికి సంబంధించిన మరిన్ని ముఖ్యమైన ప్రశ్నలు మరియు సమాధానాల కోసం మా Current Affairs Questions & Answers విభాగాన్ని కూడా చూడండి.
పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే ప్రస్తుత అంశాలను PDF రూపంలో చదవడానికి Current Affairs PDFను కూడా డౌన్‌లోడ్ చేసుకోవచ్చు.